maandag, 22 mei 2017 16:00

Opening Expositie Mark Visione - Respons op Etty Hillesum

Op maandag 22 mei wordt in de Drvkkery de expositie van de Nederlands-Australische kunstenaar Mark Visione geopend. De schilderijen vormen een respons op leven en werk van Etty Hillesum. De opening is om 16.00 uur. De tentoonstelling is tot 26 juni te zien.

Programma

  • Welkomstwoord door Dick Anbeek (de Drvkkery)
  • Opening door prof. dr. Klaas Smelik (EHOC)
  • Introductie door dr. Hans Bloemsma (UCR)
  • Muziek door duo Mozaïek

Over de tentoonstelling

De cyclus van werken op basis van de dagboeken en brieven van Etty Hillesum uit de tijd van de Tweede Wereldoorlog zijn gemaakt in het kader van een doctoraat in Visual Arts aan het Sydney College of the Arts (Universiteit van Sydney, Australië). Het proefschrift onderzoekt de maatschappelijke reactie op oorlog en – meer in het bijzonder – het antwoord van kunstenaars op het verschijnsel oorlog.

In Australië zijn de houdingen ten opzichte van oorlog en de aard van de Australische nationale identiteit bijna uitsluitend gevormd door de ervaringen van de Australische soldaten en dat wat bekend staat als 'The Anzac Tradition', die zijn oorsprong vindt in de heldendaden van de Australische soldaten in het Midden-Oosten en Europa tijdens de Eerste Wereldoorlog. In mijn proefschrift betoog ik dat dit heeft geleid tot een militaristische retoriek en tot visies die niet in overeenstemming zijn met het uitgesproken multiculturele karakter van Australië. Nader toegespitst: deze militaristische traditie sluit inheemse Australiërs en hun geschiedenis uit, maar ook de Australische migranten, van wie velen een burgerlijke geschiedenis van gewelddadige verplaatsingen en lijden als gevolg van oorlog hebben.

Deze niet-militaire dimensie van de oorlog is verwaarloosd, omdat oorlog wordt waargenomen en gedefinieerd door de ogen en de geest van de soldaten en indirect ook door de opstelling van de familie van deze soldaten. Deze manier van kijken heeft zich ook in de beeldende kunst in Australië gemanifesteerd en deze gedomineerd. Door te focussen op de ervaringen van de burgerbevolking tijdens de oorlog elders kan men echter de Australische houding ten opzichte van oorlog verbreden en kan men kritische vragen stellen bij de gangbare koppeling van militaire waarden met de Australische nationale identiteit. Op deze wijze kunnen de geschriften van de dagboekschrijfster Etty Hillesum uit de Tweede Wereldoorlog een rijke bron bieden voor dergelijke overwegingen.

Een lezer die op zoek is naar een geschiedenis van verzet en zelfs gewapend verzet tegen een genadeloze vijand, zal zich teleurgesteld voelen door wat Etty Hillesum schrijft. Hoewel Hillesum zichzelf als een kroniekschrijfster van haar tijd zag, heeft die geschiedenis voor haar een persoonlijke karakter. In zekere zin dient de oorlog als decor voor haar dagelijkse leven en haar reacties hierop. Op een soortgelijke manier als veel van de passages in het dagboek van Anne Frank, is Etty Hillesum vooral bezig met haar relaties met vrienden, familie en minnaars.

Mijn werk gemaakt als een reactie op de geschriften van Etty Hillesum weerspiegelt dit. Terwijl de onderwerpen bewust waren gekozen, werd pas na het voltooien van de werken de intieme toon ervan duidelijk. In dit opzicht laten zij de algemene intentie van mijn kunstenaarschap zien. Wat kan worden beschouwd als de historische, culturele of universele thema's, dient in feite als decor voor de nuancering van de onderlinge relaties.

Tegelijkertijd proberen deze werken Hillesums inquisitieve natuur, haar optimistisch kosmopolitisme, haar afwijzing van de haat en het altruïstische karakter van haar daden naar voren te brengen. Deze manifesteren zich zowel fysiek als innerlijk door middel van intellect en emotie. Ten slotte moet erop worden gewezen dat Etty Hillesums dagboeken en die van vele andere bekende en onbekende tijdgenoten werden geschreven onder de reële dreiging van doodvonnissen waar geen misdaad was gepleegd.

Het thema van dit werk kunnen we daarom definiëren als 'de burger in tijden van oorlog'. Daarom wordt de tentoonstelling afgesloten met twee werken die te maken hebben met dit thema, maar buiten de context van Etty Hillesum en haar geschriften. 'Child in War' is een kleine studie uit een reeks van werken die reageren op de genocide in Rwanda. 'Nonna' verwijst naar de dood van mijn grootmoeder als gevolg van de bombardementen van Napels tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl mijn vader wegens zijn Italiaanse nationaliteit werd gevangen gezet in Australië.